Rural Media Effect- గ్రామాలకు జలకళ!!

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

స్వతంత్ర భారతావనిలో గుక్కెడు నీళ్ల కోసం తరతరాలుగా అలమటిస్తున్న రెండు ఆదివాసీ తండాల కత మాత్రమే కాదు ఇది దేశం సమస్య.
ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా, ఇంద్రవెల్లి మండలానికి 20కిలో మీటర్ల దూరంలో దండకారణ్యంలో విసిరేసినట్టున్న తండాలు దొడందా,గట్టేపల్లి . ఇక్కడ 170 గోండు,ప్రధాన్‌ జాతి గిరిజన కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. 1991లో అటవీ హక్కుల చట్టం అమలై వీరి భూములకు పట్టాలు వచ్చాయి. దీంతో ఒక్కో కుటుంబానికి పది ఎకరాల వరకు భూమి దొరికింది. అంతటితో వీరి సమస్యలు తీరిపోలేదు.
అసలు కథ అపుడే మొదలైంది…
ఈ గిరిజనులకు భూమి ఉంది కానీ దానిని సాగు చేయడం అసాధ్యంగా మారింది.
అత్యధిక వర్షపాతం అయినా…
తెలంగాణలో అత్యధిక వర్షపాతం ఆదిలాబాద్‌ జిల్లాలోనే ఉన్నప్పటికీ ఈ గిరిజనులను సాగునీటి కొరత వెంటాడటం ఒక విచిత్రపరిస్ధితి. దట్టమైన అడవుల మధ్య ఉన్న దొడందా,గట్టేపల్లి తండాల్లో అన్నీ ఏటవాలు భూములే. కొండల మీద కురిసిన వర్షమంతా ఒక్క చుక్క కూడా వీరి భూముల్లో ఇంకకుండా దిగువకు ప్రవహించి కడెం ప్రాజెక్టులో కలిసిపోతుంది.
వీరి భూముల్లో మట్టితక్కువ,రాళ్లు ఎక్కువ. దున్నడానికి నాగలి కూడా దిగదు. వాననీటిని ఒడిసి పట్టే పద్ధతులు పాటించక పోవడం వల్ల బోర్లు,బావులు ఎండి పోతున్నాయి. అందుకే వర్షాధార పంటల మీదనే మెట్టపంటలు పండిస్తున్నారీ గిరిజనులు.
నీళ్లు లేవని బంధువులు రారు
ఈ ప్రాంతంలో 400 అడుగులు తవ్వినా బోర్లు పడవు.అందు వల్లే తాగు నీటికి,సాగునీటికి ఈ ప్రజలు అల్లాడి పోతున్నారు. కనీస అవసరాలకు కూడా నీళ్ళు లేక లేచింది మొదలు అటు చిద్దరి ఖానాపూర్‌ ఇటు నర్సాపూర్‌ వైపు నాలుగుకిలో మీటర్లు నడిచి పోయి నీళ్లు తెచ్చుకోవాల్సిందే.
” వానలు పడే రెండు నెలలు బావుల్లో కొంత నీరు ఉంటుంది. మిగతా కాలమంతా నీళ్ల కోసం తంటాలే.పంటలకే కాదు,పశువులకు, మనుషులకు కూడా నీళ్లు దొరకవు. దీంతో మా ఇళ్లకు బంధువులు కూడా రావడం మానేశారు.పండుగలు కూడా చేయం..” అని దొడందాకు చెందిన ఆశావర్కర్‌ తన గోడును చెప్పుకుంది…..
ఏడాది క్రితం ఈ కథనం రూరల్‌ మీడియా ప్రచురించింది. ఈ సమస్యకు పరిష్కారం కూడా సూచించాం…
సమస్యకు పరిష్కారమిదే …
” మాకు వర్షాలు ఎక్కువే కానీ వాటిని ఒడిసి పట్టే పద్దతులు లేక కురిసిన వానంతా వృధాగా పోతోంది. ఇక్కడ ప్రభుత్వం వాటర్‌ షెడ్‌ కార్యక్రమం చేపడితే 3వేల హెక్టార్లు సాగులోకి వస్తాయి. చెక్‌డ్యాంలు,ఫాంపాండ్‌లు నిర్మిస్తే వాన నీటిని నిలుపు కునే అవకాశం ఉంటుంది. బోర్లు,బావులు నిండి దొడందా గ్రామపంచాయితీ పరిధిలోని 12 గ్రామాలకు చెందిన ఆరొందల కుటుంబాలు బాగు పడుతాయి. ఇటీవల మా గ్రామస్ధులంతా ‘ఏకలవ్య ఫౌండేషన్‌ ‘ సాయంతో సర్వే చేసి, వాటర్‌ షెడ్‌ కి అనువైన ప్రాంతంగా గుర్తించాం. ప్రభుత్వం సాయం చేస్తే భూగర్భ జలాలు పెరిగి తాగునీరుతో పాటు సాగునీటి అవసరాలు తీరతాయి.” అని గట్టేపల్లి గ్రామ పటేల్‌ డోంగూరావ్‌ అంటున్నారు.
వాటర్‌ షెడ్‌ అవసరం ఉందా?
నీటి కొరత, పేదరికం, భూగర్భ జలాలు అడుగంటి పోవడం,గాలి,నీరు ద్వారా నేల కోతకు గురవుతూ భూమిలో సారం తగ్గిపోవడం,పశుగ్రాసం కొరత,వ్యవసాయ దిగుబడులు స్వల్పంగా ఉండటం,జీవనోపాధులు లేక ప్రజలు వలసలు పోవడం వంటి పరిస్ధితులున్న చోట వాటర్‌ షెడ్‌ అవసరం ఉందని నాబార్డు పూర్వ సీజీఎం పాలాది మోహనయ్య రూరల్‌ మీడియా
తో అన్నారు. దొడందా,గట్టేపల్లి తండాలు ఇలాంటి పరిస్ధితులనే ఎదొర్కొంటున్నాయి.ఇక్కడి 500 ఆదివాసీ కుటుంబాలు 3000 హెక్టార్లలో వ్యవసాయం చేస్తున్నారు.కానీ జలవనరులు లేక దిగుబడి పడిపోయి అప్పులు పాలవుతున్నారు.
వాటర్‌షెడ్‌ వల్ల ఏం జరుగుతుంది…?
జలసంరక్షణ వల్ల సహజ వనరులు అభివృద్ది చెందుతాయి.ఉత్పాదకత పెరిగి జీవనోపాధులు మెరుగువుతాయి.
గిరిజన రైతులను సంఘటితం చేయడం వల్ల ఐకమత్యం ఏర్పడి సామర్ద్యాలు పెరుగుతాయి.వర్షపు నీటిని ఒడిసి పట్టడం వల్ల అడుగంటిన భూగర్బ జలాలు పైకి వస్తాయి.అటవీ సంరక్షణ,మొక్కల పెంపకం వల్ల నేల కోతకు గురి కాకుండా ఆపవచ్చు. ఫలితంగా బంజరు భూములు సారవంతమై న నేలలుగా తయారవుతాయి.
బోరులు, బావుల్లో నీటి మట్టం పెరుగుతుంది.వ్యవసాయం,పండ్లతోటలు,పశువుల,చేపల పెంపకం వల్ల ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది. గిరిజనుల ప్రస్తుత జీవనో పాధులు మెరుగు పరిచి నూతన జీవనోపాధి అవకాశాలు సృష్టించి,వారిసామాజిక,ఆర్ధిక స్ధితిగతులను మెరుగుపరచవచ్చు.
ఈ రెండు పల్లెల్లో వాటర్‌ షెడ్‌ పనులు చేపట్టడం వల్ల సుమారు 2000 ఎకరాల భూమి వ్యవసాయానికి అనువుగా మారుతుంది. సాగు విస్తీర్ణం కూడా పెరుగుతుంది.గిరిజనుల సంస్ధా గత సామర్ధ్యాలు పెరుగుతాయి.వర్షాధార సాగు పై ఆధార పడిన రైతులకు నీటి వసతి కల్పించడం వల్ల దిగుబడి పెరిగి అప్పుల నుండి బయట పడతారు. జీవనోపాధులు పెరిగి వలసలు తగ్గుతాయి.
స్పందించిన కార్పొరేట్‌ కంపెనీ
ఏడాది క్రితం ఈ కథనం రూరల్‌ మీడియా ప్రచురించింది. ఇదే ప్రాంతంలో పని చేస్తున్న కొందరు స్వచ్ఛంద సంస్ధల ప్రతినిధులు Atlas Copco Company దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఆ గ్రామాలను అధ్యయనం చేసిన ఆ కంపెనీ ప్రతినిధులు ,వాటర్‌ షెడ్‌ కార్యక్రమానికి ఆర్ధిక సాయం చేయడానికి ముందుకు వచ్చారు. అమలు చేసే బాధ్యతను ఏకలవ్య ఫౌండేషన్‌ కి అప్పగించారు.

” కార్పొరేట్‌ కంపెనీ తమ సిఎస్‌ఆర్‌ నిధుల నుండి ఇక్కడ జల సంరక్షణకు సాయం అందించారు. ఎగువ నుండి వచ్చే వాన నీటిని ఎక్కడికక్కడే ఇంకేలా పనులు మొదలయ్యాయి. రూరల్‌ మీడియా కథనం వల్లనే ఈ గ్రామాల్లో మార్పు రాబోతుంది..” అని , ఏకలవ్య ఫౌండేషన్‌ ప్రతినిధి రవీందర్‌ జాదవ్‌ చెప్పారు.

Share.

Leave A Reply